Module 3
Khai thác công cụ trí tuệ nhân tạo
Thử nghiệm và đánh giá hiệu quả của các kỹ thuật Prompt Engineering
Thử nghiệm ba tác vụ học tập với prompt cơ bản, cải tiến và nâng cao; so sánh kết quả và tổng hợp nguyên tắc viết prompt hiệu quả.
BÁO CÁO THỬ NGHIỆM VÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA CÁC KỸ THUẬT PROMPT ENGINEERING
I. Giới thiệu
Trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ, việc giao tiếp hiệu quả với các hệ thống AI như ChatGPT ngày càng trở nên quan trọng. Chất lượng câu trả lời của AI phụ thuộc rất lớn vào cách người dùng xây dựng prompt (câu lệnh đầu vào). Một prompt được thiết kế tốt sẽ giúp AI hiểu rõ yêu cầu, cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ và phù hợp với mục đích sử dụng.
Báo cáo này tiến hành thử nghiệm ba tác vụ học tập phổ biến với ba mức độ prompt khác nhau nhằm đánh giá tác động của prompt engineering đến chất lượng đầu ra của AI.
II. Tác vụ 1: Tóm tắt một bài đọc học thuật
Kết quả
AI tạo bản tóm tắt ngắn gọn khoảng 3–4 câu, chỉ nêu nội dung chính và bỏ qua nhiều chi tiết quan trọng.
Kết quả
AI tạo bản tóm tắt có cấu trúc rõ ràng, đầy đủ các thành phần quan trọng của một nghiên cứu học thuật.
Kết quả
AI cung cấp phần phân tích chi tiết trước khi tóm tắt. Nội dung có chiều sâu hơn và giúp người đọc hiểu rõ giá trị nghiên cứu.
III. Tác vụ 2: Giải thích một khái niệm phức tạp
Khái niệm được chọn
Machine Learning
Kết quả
AI đưa ra định nghĩa chung, ngắn gọn và mang tính học thuật.
Kết quả
Nội dung dễ hiểu hơn, có ví dụ cụ thể giúp người học hình dung cách hoạt động của Machine Learning.
Kết quả
AI tạo lời giải thích có cấu trúc logic, sử dụng phép so sánh và ví dụ thực tiễn giúp người học dễ tiếp thu hơn.
IV. Tác vụ 3: Tạo bộ câu hỏi ôn tập
Chủ đề
Artificial Intelligence in Education
Kết quả
AI tạo khoảng 5–10 câu hỏi đơn giản, chủ yếu ở mức ghi nhớ kiến thức.
Kết quả
Bộ câu hỏi đa dạng hơn và có đáp án đầy đủ.
Kết quả
Bộ câu hỏi có chất lượng cao, phân hóa được năng lực người học và phù hợp với mục tiêu đánh giá học thuật.
V. Bảng so sánh các loại prompt
| Tiêu chí | Prompt cơ bản | Prompt cải tiến | Prompt nâng cao |
|---|---|---|---|
| Độ rõ ràng | Thấp | Trung bình | Cao |
| Mức độ chi tiết | Ít | Khá đầy đủ | Rất đầy đủ |
| Tính cấu trúc | Thấp | Tốt | Rất tốt |
| Khả năng kiểm soát đầu ra | Hạn chế | Tương đối cao | Rất cao |
| Chất lượng nội dung | Trung bình | Tốt | Rất tốt |
| Phù hợp học tập | Trung bình | Cao | Rất cao |
VI. Phân tích kết quả
Qua quá trình thử nghiệm, có thể thấy prompt càng cụ thể thì chất lượng phản hồi càng cao.
Prompt cơ bản thường ngắn gọn và dễ sử dụng nhưng thiếu thông tin định hướng. Do đó AI phải tự suy đoán ý định của người dùng, dẫn đến kết quả có thể chưa đầy đủ hoặc chưa đúng mong muốn.
Prompt cải tiến giúp AI hiểu rõ hơn về mục tiêu, độ dài và cách trình bày nội dung. Điều này làm cho câu trả lời có cấu trúc tốt hơn và sát yêu cầu hơn.
Prompt nâng cao áp dụng các kỹ thuật prompt engineering như role prompting (gán vai trò chuyên gia), chain-of-thought prompting (yêu cầu suy luận theo từng bước) và structured prompting (quy định cấu trúc đầu ra). Những kỹ thuật này giúp AI tạo ra nội dung sâu sắc, logic và có giá trị học thuật cao hơn.
VII. Nguyên tắc và mẹo viết prompt hiệu quả
Dựa trên kết quả thử nghiệm, có thể rút ra các nguyên tắc sau:
- Xác định rõ mục tiêu của tác vụ.
- Cung cấp đầy đủ ngữ cảnh liên quan.
- Chỉ định đối tượng người đọc hoặc người học.
- Quy định cấu trúc đầu ra mong muốn.
- Xác định độ dài hoặc mức độ chi tiết.
- Gán vai trò chuyên môn cho AI khi cần.
- Chia nhiệm vụ thành các bước nhỏ.
- Cung cấp ví dụ mẫu (few-shot prompting) nếu muốn định hướng phong cách trả lời.
- Yêu cầu AI giải thích quá trình suy luận đối với các nhiệm vụ phức tạp.
- Thử nghiệm và điều chỉnh prompt nhiều lần để đạt kết quả tối ưu.
VIII. Kết luận
Kết quả thử nghiệm cho thấy chất lượng đầu ra của AI phụ thuộc đáng kể vào cách xây dựng prompt. Các prompt nâng cao sử dụng kỹ thuật prompt engineering tạo ra phản hồi chính xác, chi tiết và có tính học thuật cao hơn so với prompt cơ bản. Vì vậy, việc nắm vững các nguyên tắc viết prompt hiệu quả là một kỹ năng cần thiết đối với sinh viên trong thời đại AI hiện nay.
Phụ lục: Ảnh minh hoạ thao tác
1. Prompt cơ bản: Giải thích Machine Learning

2. Prompt cải tiến
Hãy giải thích Machine Learning cho sinh viên năm nhất ngành Ngôn ngữ Anh. Sử dụng ngôn ngữ đơn giản và đưa ra ít nhất 2 ví dụ thực tế.


3. Prompt nâng cao
Bạn là giảng viên môn Công nghệ Giáo dục. Hãy giải thích Machine Learning theo trình tự:
- Định nghĩa đơn giản.
- Cách hoạt động từng bước.
- Hai ví dụ trong đời sống.
- So sánh với cách con người học tập.
- Những hiểu lầm phổ biến về Machine Learning.
Viết theo phong cách dành cho người chưa có nền tảng công nghệ.




