Module 6
An toàn và liêm chính học thuật trong môi trường số
Sử dụng AI có trách nhiệm trong học tập và nghiên cứu
Phân tích chính sách, thực hiện bài luận với AI, đánh giá ba vấn đề đạo đức, xây dựng bảy nguyên tắc cá nhân và infographic minh họa.
MODULE 6: AN TOÀN VÀ LIÊM CHÍNH HỌC THUẬT TRONG MÔI TRƯỜNG SỐ
Bài tập 4: Sử dụng AI có trách nhiệm trong học tập và nghiên cứu
1. Nghiên cứu chính sách của trường đại học về sử dụng AI trong học tập và nghiên cứu
Trường lựa chọn: Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội (ULIS)
Hiện nay, nhiều trường đại học Việt Nam, trong đó có ULIS, khuyến khích sinh viên ứng dụng AI nhằm nâng cao hiệu quả học tập nhưng yêu cầu tuân thủ các nguyên tắc về trung thực học thuật. Các nguyên tắc chính gồm:
- AI được xem là công cụ hỗ trợ, không thay thế tư duy của người học.
- Sinh viên phải chịu trách nhiệm về toàn bộ nội dung nộp.
- Không sao chép nguyên văn kết quả do AI tạo ra.
- Cần kiểm chứng thông tin từ AI bằng các nguồn học thuật đáng tin cậy.
- Khi AI tham gia đáng kể vào quá trình thực hiện bài tập, cần khai báo minh bạch theo yêu cầu của môn học hoặc giảng viên.
- Mọi hành vi sử dụng AI để gian lận trong kiểm tra, thi cử hoặc đạo văn đều bị xem là vi phạm quy định về trung thực học thuật.
2. Chọn một nhiệm vụ học tập và thực hiện với sự hỗ trợ của AI
Nhiệm vụ lựa chọn: Viết bài luận với đề bài: “Mass media influence cultural identity in both positive and negative ways. Discuss both views and give your opinion." (Truyền thông đại chúng có tác động tích cực và tiêu cực đối với bản sắc văn hóa riêng. Hãy bàn luận về cả hai quan điểm và đưa ra ý kiến cá nhân của bạn.)
Các prompt sử dụng:
Prompt 1:

Đầu ra của AI:


Prompt 2:

Kết quả đầu ra:

Kết quả đầu ra:
- Balogun & Aruoture (2024)
- Anand (2024)
- Wibowo et al. (2023)
Đánh giá và chỉnh sửa đầu ra của AI: Sau khi nhận được kết quả từ AI, tôi đã:
- Kiểm tra tính chính xác của các lập luận.
- Đối chiếu với các bài báo khoa học được giảng viên yêu cầu.
- Loại bỏ các ví dụ không có nguồn đáng tin cậy.
- Viết lại nhiều câu bằng ngôn ngữ của bản thân để tránh phụ thuộc hoàn toàn vào AI.
- Điều chỉnh cấu trúc bài luận theo tiêu chí IELTS.
- Bổ sung trích dẫn APA 7 cho các tài liệu tham khảo.
Khai báo việc sử dụng AI: This assignment was developed with the assistance of ChatGPT (OpenAI) for brainstorming, outlining, and language refinement. All arguments, evaluations, revisions, and final writing were completed and verified by the author.
3. Phân tích các vấn đề đạo đức liên quan đến việc sử dụng AI trong học thuật
a. Ranh giới mong manh giữa hỗ trợ về mặt học thuật và sử dụng AI để gian lận
AI có thể là một công cụ hỗ trợ hiệu quả trong học tập nếu được sử dụng đúng cách. Việc dùng AI để gợi ý ý tưởng, xây dựng dàn ý, kiểm tra ngữ pháp hoặc giải thích các khái niệm khó được xem là hỗ trợ hợp lý vì sinh viên vẫn phải tự nghiên cứu, phân tích và hoàn thiện bài làm của mình. Tuy nhiên, khi người học sao chép nguyên văn nội dung do AI tạo ra, nộp bài mà không chỉnh sửa hoặc sử dụng AI để làm bài kiểm tra và bài thi cá nhân, hành vi đó đã vượt qua ranh giới của việc hỗ trợ và trở thành gian lận học thuật. Do đó, AI nên được coi là một công cụ hỗ trợ quá trình học tập chứ không phải là sự thay thế cho tư duy, sự sáng tạo và trách nhiệm của người học.
b. Vấn đề về quyền sở hữu trí tuệ và trích dẫn
Việc sử dụng AI trong học thuật cũng đặt ra nhiều vấn đề liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ và trích dẫn nguồn. Nội dung do AI tạo ra có thể dựa trên lượng lớn dữ liệu đã được công bố, vì vậy đôi khi có thể vô tình giống với các tài liệu hoặc ý tưởng của người khác. Nếu sinh viên sử dụng trực tiếp nội dung hoặc ý tưởng do AI cung cấp mà không chỉnh sửa hoặc không khai báo theo yêu cầu của giảng viên, điều này có thể dẫn đến nguy cơ vi phạm quy định về trung thực học thuật. Ngoài ra, AI không phải là nguồn học thuật gốc, nên mọi số liệu, lập luận hoặc dẫn chứng quan trọng cần được kiểm chứng và trích dẫn từ các tài liệu đáng tin cậy như sách, bài báo khoa học hoặc các nguồn chính thống. Việc trích dẫn minh bạch không chỉ thể hiện sự tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ mà còn giúp nâng cao độ tin cậy của bài nghiên cứu.
c. Tác động đến quá trình học tập và phát triển kỹ năng
AI mang lại nhiều lợi ích cho quá trình học tập khi giúp sinh viên tiết kiệm thời gian, tìm kiếm ý tưởng nhanh hơn, cải thiện kỹ năng viết và hỗ trợ học ngoại ngữ. Nhờ khả năng phản hồi tức thì, AI còn giúp người học giải đáp thắc mắc và tiếp cận kiến thức một cách thuận tiện hơn. Tuy nhiên, nếu quá phụ thuộc vào AI, sinh viên có thể dần mất đi khả năng tư duy phản biện, kỹ năng nghiên cứu độc lập và năng lực giải quyết vấn đề. Bên cạnh đó, AI đôi khi cung cấp thông tin chưa chính xác hoặc thiếu cập nhật, vì vậy người học cần chủ động kiểm chứng thông tin trước khi sử dụng. Nhìn chung, AI sẽ phát huy giá trị tích cực nếu được sử dụng như một công cụ hỗ trợ, kết hợp với sự chủ động học tập và tư duy độc lập của mỗi sinh viên.
4. Xây dựng bộ nguyên tắc cá nhân (5-7 nguyên tắc) về cách sử dụng AI có trách nhiệm trong học tập
- Chỉ sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ, không thay thế việc tự học.
- Luôn kiểm chứng mọi thông tin bằng các nguồn học thuật đáng tin cậy.
- Không sao chép nguyên văn nội dung do AI tạo ra.
- Luôn chỉnh sửa, phân tích và bổ sung ý kiến cá nhân.
- Khai báo việc sử dụng AI khi môn học yêu cầu.
- Tôn trọng bản quyền và trích dẫn đầy đủ các tài liệu tham khảo.
- Ưu tiên phát triển kỹ năng nghiên cứu và viết học thuật thay vì phụ thuộc vào AI.
5. Infographic chủ đề: Sử dụng AI có trách nhiệm trong học thuật
