BÁO CÁO: SỬ DỤNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO CÓ TRÁCH NHIỆM TRONG HỌC TẬP VÀ NGHIÊN CỨU
I. NGHIÊN CỨU CHÍNH SÁCH SỬ DỤNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO CỦA ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
1. Bối cảnh chung
Từ năm học 2025-2026, Đại học Quốc gia Hà Nội đã chính thức đưa công nghệ số và trí tuệ nhân tạo thành học phần bắt buộc mang tên “Nhập môn công nghệ số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo” cho toàn bộ sinh viên chính quy. Điều này cho thấy nhà trường chủ trương đón nhận công nghệ thay vì né tránh.
2. Tinh thần cốt lõi của chính sách:
- Không cấm đoán
Nhà trường khuyến khích sinh viên chủ động tiếp cận, làm quen và ứng dụng các công cụ AI để nâng cao hiệu quả, tiết kiệm thời gian học tập và nghiên cứu.
- Yêu cầu minh bạch
Đi kèm với việc khuyến khích, chính sách của ĐHQGHN nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng AI đúng mục đích, có trách nhiệm và tuyệt đối minh bạch. Sinh viên khi sử dụng AI hỗ trợ làm bài đều phải có ý thức kiểm soát dữ liệu, tôn trọng đạo đức học thuật và không được lạm dụng AI để thay thế tư duy độc lập.
II. MÔ TẢ QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN MỘT NHIỆM VỤ HỌC TẬP VỚI SỰ HỖ TRỞ CỦA AI
Chủ đề: Chuẩn bị bài thuyết trình cá nhân bằng tiếng Pháp
1. Ghi lại các prompt đã sử dụng & Đầu ra của AI
a. Prompt 1 - Lên ý tưởng & dàn ý
“Tôi cần làm một bài thuyết trình 5 phút bằng tiếng Pháp về chủ đề ‘Trải nghiệm cuộc sống sinh viên ở thành phố mới’. Hãy gợi ý cho tôi một dàn ý chi tiết gồm 3 phần - Mở bài, Thân bài, Kết bài - phù hợp với trình độ A2-B1.”
- Đầu ra của AI
Cung cấp một khung slide logic bằng tiếng Pháp, các ý chính cần nói trong từng phần và một số từ vựng cốt lõi (le coût de la vie, la vie étudiante, s'adapter...).
b. Prompt 2 - Sửa lỗi và tối ưu hóa hội thoại nhóm
“Đây là đoạn hội thoại tiếng Pháp mà nhóm tôi tự viết cho phần thân bài: [...]. Hãy kiểm tra lỗi ngữ pháp và sửa lại sao cho tự nhiên, mượt mà hơn nhưng vẫn giữ nguyên từ vựng ở trình độ B1.”
- Đầu ra của AI
Đoạn văn đã được sửa lỗi chia động từ, giới từ và gợi ý thêm một vài mẫu câu giao tiếp tự nhiên của người bản xứ.
2. Đánh giá, chỉnh sửa và tích hợp đầu ra của AI
- Đánh giá
AI cung cấp cấu trúc rất nhanh và sửa ngữ pháp chính xác. Tuy nhiên, một số câu từ quá học thuật hoặc mang tính "văn viết", không phù hợp với một bài. Hơn nữa, AI cũng có xu hướng lặp lại một số cấu trúc câu phổ biến.
- Chỉnh sửa & Tích hợp
Cá nhân em đã chủ động lược bỏ những từ ngữ quá trang trọng, thay bằng các từ nối tự nhiên hơn. Ngoài ra, em cũng tự lồng ghép các câu chuyện thực tế từ chính trải nghiệm của bản thân với trường để bài thuyết trình có tính cá nhân hóa và cảm xúc, thay vì bê nguyên văn bản máy móc của AI.
3. Trích dẫn việc sử dụng AI một cách minh bạch
- Mẫu trích dẫn ở slide cuối bài hoặc phụ lục báo cáo
“Bài thuyết trình có sử dụng công cụ Gemini (phiên bản tháng 3/2026) để hỗ trợ lên ý tưởng dàn ý và rà soát lỗi ngữ pháp tiếng Pháp. Toàn bộ nội dung chi tiết, luận điểm và biên tập nội dung cuối cùng đều do cá nhân thực hiện và chịu trách nhiệm.”
III. PHÂN TÍCH VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC VỀ VIỆC SỬ DỤNG AI TRONG HỌC THUẬT
1. Ranh giới giữa hỗ trợ hợp lý và gian lận học thuật
- Hỗ trợ hợp lý
Sử dụng AI như một trợ lý để tìm kiếm ý tưởng, giải thích các khái niệm khó hiểu, sửa lỗi chính tả/ngữ pháp, hoặc gợi ý cấu trúc bài viết. Người học vẫn giữ vai trò làm chủ, tư duy và ra quyết định.
- Gian lận học thuật
Nhập đề bài vào AI, sao chép nguyên kết quả rồi nộp bài và coi đó là sản phẩm của bản thân mà không qua kiểm chứng hay chỉnh sửa.
2. Vấn đề về quyền sở hữu trí tuệ và trích dẫn
AI hoạt động bằng cách tổng hợp dữ liệu từ hàng tỷ nguồn trên internet nhưng thường không chỉ rõ nguồn gốc chính xác của thông tin. Nếu sinh viên lấy số liệu hoặc luận điểm từ AI mà không kiểm tra lại nguồn gốc để trích dẫn, họ rất dễ vô tình phạm phải lỗi đạo văn.
3. Tác động đến quá trình học tập và phát triển kỹ năng
- Tích cực
Giúp cá nhân hóa việc học, tiết kiệm thời gian xử lý các tác vụ lặp đi lặp lại để tập trung vào tư duy phản biện.
- Tiêu cực
Nếu lạm dụng, sinh viên sẽ bị thui chột khả năng viết lách, tư duy ngôn ngữ bị thụ động, lười suy nghĩ và tệ hơn là mất đi khả năng giải quyết vấn đề khi không có công nghệ hỗ trợ.
IV. NGUYÊN TẮC CÁ NHÂN VỀ VIỆC SỬ DỤNG AI CÓ TRÁCH NHIỆM
1. Nguyên tắc “Làm chủ”
Luôn coi AI là trợ lý, bản thân mình là người chịu trách nhiệm cuối cùng về nội dung và tính chính xác của bài học.
2. Nguyên tắc “Minh bạch”
Sẵn sàng khai báo, trích dẫn rõ ràng khi có sự tham gia của AI trong quá trình làm bài.
3. Nguyên tắc “Kiểm chứng”
Không tin tưởng mù quáng vào số liệu hay thông tin do AI cung cấp; luôn đối chiếu lại với các nguồn tài liệu chính thống (sách, bài báo khoa học, giáo trình).
4. Nguyên tắc “Tư duy đi trước, viết Prompt đi sau”
Luôn tự suy nghĩ, lập dàn ý hoặc viết nháp trước khi tìm đến sự trợ giúp của AI để bảo vệ tư duy độc lập.
5. Nguyên tắc “Bảo mật”
Không chia sẻ các thông tin cá nhân bảo mật hoặc dữ liệu nội bộ chưa được phép lên các công cụ AI công cộng.
6. Nguyên tắc “Phát triển song hành”
Sử dụng AI để học cách tư duy của nó (cách lập luận, cách dùng từ), từ đó nâng cao kỹ năng của bản thân chứ không để bản thân bị tụt hậu phía sau công nghệ.
