BÁO CÁO VIẾT PROMPT HIỆU QUẢ CHO CÁC TÁC VỤ HỌC TẬP
I. Giới thiệu
Sự phát triển của các mô hình ngôn ngữ lớn như Chat GPT đã mở ra nhiều cơ hội hỗ trợ học tập. Tuy nhiên, chất lượng câu trả lời phụ thuộc đáng kể vào cách người dùng đặt câu lệnh (prompt). Báo cáo này nhằm khảo sát ảnh hưởng của các mức độ prompt khác nhau đối với kết quả đầu ra của AI thông qua ba tác vụ học tập phổ biến.
II, Chọn 3 tác vụ học tập phổ biến
Tóm tắt một bài đọc/tài liệu học thuật : Tóm tắt bài đọc số 1 “ Urban farming ” của Reading Test 1 trong sách IELTS Cambridge 18
Giải thích một khái niệm phức tạp : Giải thích khái niệm “ Greenwashing ”
Tạo bộ câu hỏi ôn tập cho một chủ đề : Tạo bộ câu hỏi ôn tập cho một chủ đề “ Từ vựng ngữ nghĩa Tiếng Việt ”
III, Xây dựng các phiên bản Prompt
1, Tác vụ 1 : Tóm tắt bài đọc số 1 “ Urban farming ” của Reading Test 1 trong sách IELTS Cambridge 18
- Prompt cơ bản (đơn giản, ngắn gọn) : “ Tóm tắt bài đọc Urban farming trong IELTS Cambridge 18 ”
- Prompt cải tiến (chi tiết hơn, có cấu trúc) : “ Hãy tóm tắt bài đọc ‘Urban farming’ trong IELTS Cambridge 18 bằng tiếng Việt trong khoảng 150 từ ”
- Prompt nâng cao (áp dụng các kỹ thuật prompt engineering như role prompting, chain-of-thought, few-shot examples) : “ Bạn là giáo viên IELTS có kinh nghiệm giảng dạy học sinh band 6.0. Hãy đọc bài "Urban farming" trong Reading Test 1 của sách IELTS Cambridge 18. Trước tiên, xác định chủ đề chính và các luận điểm quan trọng của bài. Sau đó loại bỏ các ví dụ hoặc thông tin phụ và viết một bản tóm tắt bằng tiếng Việt dài khoảng 150 từ. Sử dụng ngôn ngữ đơn giản, dễ hiểu, phù hợp với học sinh trình độ band 6.0 IELTS. ”
2, Tác vụ 2 : Khái niệm “ Greenwashing ”
- Prompt cơ bản (đơn giản, ngắn gọn) : “ Giải thích Greenwashing là gì ”
- Prompt cải tiến (chi tiết hơn, có cấu trúc) : “ Hãy giải thích khái niệm Greenwashing bằng ngôn ngữ dễ hiểu cho sinh viên đại học và đưa ra ví dụ thực tế về một doanh nghiệp sử dụng Greenwashing ”
- Prompt nâng cao (áp dụng các kỹ thuật prompt engineering như role prompting, chain-of-thought, few-shot examples) : “ Bạn là giảng viên môn Truyền thông môi trường. Ví dụ, khi giải thích một khái niệm cho sinh viên, cần trình bày lần lượt: định nghĩa, nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết, ví dụ thực tế và tác động. Dựa theo cách trình bày đó, hãy giải thích khái niệm "Greenwashing" cho sinh viên năm nhất bằng ngôn ngữ dễ hiểu và cuối cùng tóm tắt bằng 3 ý chính ngắn gọn, dễ nhớ ”
3, Tác vụ 3 : Từ vựng ngữ nghĩa Tiếng Việt
- Prompt cơ bản (đơn giản, ngắn gọn) : “ Hãy tạo câu hỏi ôn tập về từ vựng ngữ nghĩa Tiếng Việt. ”
- Prompt cải tiến (chi tiết hơn, có cấu trúc) : “ Hãy tạo 10 câu hỏi ôn tập về chủ đề từ vựng ngữ nghĩa Tiếng Việt cho sinh viên đại học, gồm cả câu hỏi lý thuyết và ví dụ minh họa. ”
- Prompt nâng cao (áp dụng các kỹ thuật prompt engineering như role prompting, chain-of-thought, few-shot examples) : “ Bạn là giảng viên môn Nhập môn Việt ngữ tại Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội. Ví dụ, một câu hỏi ôn tập có thể gồm phần kiến thức lý thuyết và phần vận dụng qua ví dụ cụ thể. Dựa theo cách đó, hãy tạo bộ 10 câu hỏi ôn tập theo hình thức trắc nghiệm về chủ đề ‘Từ vựng ngữ nghĩa Tiếng Việt’ dành cho sinh viên năm nhất, sắp xếp từ mức độ cơ bản đến nâng cao và kèm đáp án ngắn gọn cho từng câu hỏi ”
IV, Thử nghiệm và so sánh kết quả
1, Thử nghiệm
Tác vụ 1 : Tóm tắt bài đọc số 1 “ Urban farming ” của Reading Test 1 trong sách IELTS Cambridge 18
Prompt cơ bản :

Prompt cải tiến :

Prompt nâng cao :


Tác vụ 2 : Giải thích khái niệm “ Greenwashing ”
Prompt cơ bản :

Prompt cải tiến :

Prompt nâng cao :



Tác vụ 3 : Tạo bộ câu hỏi ôn tập cho một chủ đề “ Từ vựng ngữ nghĩa Tiếng Việt ”
Prompt cơ bản :

Prompt cải tiến :


Prompt nâng cao :


2, So sánh kết quả
So sánh tổng quan
| Tiêu chí | Prompt cơ bản | Prompt cải tiến | Prompt nâng cao |
|---|---|---|---|
| Độ rõ ràng | Thấp | Cao | Rất cao |
| Độ chi tiết | Thấp | Khá cao | Rất cao |
| Tính học thuật | Thấp | Trung bình | Cao |
| Tính phù hợp với người học | Chưa xác định đối tượng | Có xác định đối tượng | Xác định rõ đối tượng và bối cảnh |
| Cấu trúc câu trả lời | Thiếu ổn định | Tương đối rõ ràng | Chặt chẽ và logic |
| Mức độ hữu ích | Đáp ứng yêu cầu cơ bản | Đáp ứng khá tốt nhu cầu học tập | Hỗ trợ học tập hiệu quả |
| Khả năng ứng dụng thực tế | Hạn chế | Khá tốt | Rất tốt |
So sánh theo từng tác vụ
Tác vụ 1: Tóm tắt bài đọc Urban Farming
Đối với prompt cơ bản, AI tạo ra bản tóm tắt ngắn nhưng chưa kiểm soát được độ dài và mức độ chi tiết. Một số lần trả lời có thể giữ lại nhiều ví dụ hoặc thông tin phụ.
Prompt cải tiến giúp AI giới hạn độ dài khoảng 150 từ và sử dụng tiếng Việt, từ đó kết quả nhất quán và dễ sử dụng hơn.
Prompt nâng cao tạo ra bản tóm tắt có cấu trúc rõ ràng, tập trung vào các luận điểm chính và sử dụng ngôn ngữ phù hợp với học sinh IELTS band 6.0. Nội dung không chỉ ngắn gọn mà còn dễ hiểu hơn vì AI được định hướng về đối tượng người đọc.
Nhận xét: Prompt nâng cao cho kết quả gần với mục tiêu học tập nhất vì vừa đảm bảo tính chính xác vừa phù hợp với trình độ người học.
Tác vụ 2: Giải thích khái niệm Greenwashing
Prompt cơ bản chỉ tạo ra định nghĩa ngắn gọn về Greenwashing. Mặc dù đúng về mặt nội dung nhưng chưa cung cấp đủ bối cảnh để người học hiểu sâu.
Prompt cải tiến bổ sung yêu cầu về ví dụ thực tế nên câu trả lời trở nên trực quan hơn và dễ liên hệ với thực tiễn.
Prompt nâng cao yêu cầu AI trình bày theo các bước: định nghĩa, nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết, ví dụ và tác động. Nhờ đó nội dung có tính hệ thống, hỗ trợ người học hiểu vấn đề từ nhiều góc độ thay vì chỉ ghi nhớ khái niệm.
Nhận xét: Prompt nâng cao không chỉ cung cấp thông tin mà còn hỗ trợ quá trình học tập và tư duy phân tích của sinh viên.
Tác vụ 3: Tạo bộ câu hỏi ôn tập
Prompt cơ bản thường tạo ra các câu hỏi rời rạc, mức độ khó chưa đồng đều và thiếu đáp án.
Prompt cải tiến tạo được số lượng câu hỏi theo yêu cầu và kết hợp giữa lý thuyết với ví dụ minh họa.
Prompt nâng cao cho bộ câu hỏi có trình tự từ dễ đến khó, bao quát nội dung môn học và kèm đáp án ngắn gọn. Điều này giúp sinh viên vừa tự kiểm tra kiến thức vừa đối chiếu kết quả ngay sau khi làm bài.
Nhận xét: Prompt nâng cao tạo ra sản phẩm có thể sử dụng trực tiếp cho mục đích ôn tập mà không cần chỉnh sửa nhiều.
V. Phân tích hiệu quả của Prompt
Kết quả thử nghiệm cho thấy hiệu quả của AI phụ thuộc rất lớn vào cách xây dựng prompt. Prompt cơ bản thường chỉ cung cấp yêu cầu chung nên câu trả lời tuy đúng nhưng còn ngắn gọn, thiếu chiều sâu và chưa thực sự phù hợp với mục tiêu học tập. Trong khi đó, prompt cải tiến bổ sung các yêu cầu cụ thể về đối tượng người học, nội dung và cấu trúc đầu ra, giúp AI tạo ra câu trả lời đầy đủ và chính xác hơn. Đặc biệt, prompt nâng cao cho kết quả tốt nhất nhờ áp dụng các kỹ thuật Prompt Engineering như Role Prompting, Chain-of-Thought và Few-shot Prompting. Việc giao cho AI một vai trò cụ thể như giáo viên hoặc giảng viên giúp nội dung mang tính học thuật và phù hợp hơn với người học. Đồng thời, việc yêu cầu AI thực hiện nhiệm vụ theo từng bước giúp câu trả lời có tính logic, hạn chế bỏ sót ý và dễ theo dõi. Bên cạnh đó, các ví dụ hoặc khuôn mẫu được cung cấp trong prompt giúp AI hiểu rõ định dạng mong muốn và tạo ra kết quả nhất quán hơn. Qua đó có thể thấy rằng chất lượng đầu ra của AI không chỉ phụ thuộc vào khả năng của mô hình mà còn phụ thuộc trực tiếp vào mức độ rõ ràng, chi tiết và có cấu trúc của prompt do người dùng thiết kế.
VI. Nguyên tắc và mẹo viết Prompt hiệu quả
Từ kết quả thực nghiệm, nhóm rút ra các nguyên tắc sau:
Xác định rõ mục tiêu : Prompt cần nêu rõ AI phải thực hiện nhiệm vụ gì như tóm tắt, giải thích hay tạo câu hỏi.
Xác định đối tượng người học : Sinh viên năm nhất, Học sinh IELTS band 6.0, Sinh viên đại học,....
Quy định cấu trúc đầu ra : quy định số lượng câu hỏi, độ dài văn bản, các mục cần trình bày,...
Sử dụng Role Prompting : Giao cho AI một vai trò cụ thể giúp nâng cao tính chuyên môn và tính nhất quán của câu trả lời.
Chia nhỏ nhiệm vụ : Những yêu cầu phức tạp nên được chia thành các bước rõ ràng để AI xử lý tuần tự.
Cung cấp ví dụ mẫu : Ví dụ giúp AI hiểu rõ định dạng mong muốn và giảm sai lệch trong kết quả.
Kết hợp nhiều kỹ thuật Prompt Engineering : Hiệu quả cao nhất đạt được khi kết hợp Role Prompting, Chain-of-Thought Prompting, Few-shot Prompting, Structured Prompting
VII. Kết luận
Thông qua ba tác vụ học tập và chín phiên bản prompt khác nhau, có thể khẳng định rằng chất lượng prompt ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đầu ra của AI. Prompt cơ bản chỉ đáp ứng yêu cầu tối thiểu, trong khi prompt cải tiến giúp tăng độ chính xác và tính phù hợp. Prompt nâng cao, khi kết hợp nhiều kỹ thuật Prompt Engineering, tạo ra các câu trả lời có cấu trúc rõ ràng, mang tính học thuật cao và phù hợp với nhu cầu học tập thực tế. Kết quả thử nghiệm cho thấy người học không chỉ cần biết sử dụng AI mà còn cần phát triển kỹ năng thiết kế prompt. Đây là năng lực quan trọng giúp khai thác hiệu quả các công cụ AI trong học tập, nghiên cứu và công việc trong tương lai.
