BÁO CÁO PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG SỬ DỤNG AI CÓ TRÁCH NHIỆM VÀ ĐẠO ĐỨC TRONG HỌC TẬP VÀ NGHIÊN CỨU
I, Nghiên cứu chính sách của Đại học Quốc gia Hà Nội ( VNU ) về sử dụng AI trong học tập và nghiên cứu
Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU) là một trong những đơn vị tiên phong tại Việt Nam trong việc đưa ra các định hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học song hành với việc kiểm soát nghiêm ngặt liêm chính học thuật. Tại VNU, các quy định liên quan đến AI được tích hợp trực tiếp vào Quy định về Liêm chính học thuật trong Đào tạo và Nghiên cứu khoa học cũng như các hướng dẫn cập nhật từ Ban Đào tạo:
Chấp nhận có kiểm soát: VNU khuyến khích sinh viên và giảng viên tiếp cận công nghệ mới nhằm nâng cao hiệu suất tìm kiếm thông tin, hiệu đính ngôn ngữ, hoặc phát triển ý tưởng sơ khởi. Tuy nhiên, AI chỉ được coi là "công cụ bổ trợ nâng cao hiệu suất cá nhân", không phải là chủ thể sáng tạo thay thế con người.
Nguyên tắc Liêm chính và Minh bạch: Mọi công trình nghiên cứu, khóa luận tốt nghiệp, tiểu luận hay bài tập nhóm có sử dụng dữ liệu hoặc sự trợ giúp trực tiếp từ AI tạo sinh (như ChatGPT, Gemini, Claude...) đều phải được khai báo tường minh trong phụ lục hoặc ghi chú nguồn lực.
Hệ thống giám sát kỹ thuật: VNU áp dụng hệ thống quét đạo văn tự động kết hợp phần mềm nội bộ (như hệ thống DoIT phát triển bởi Đại học Công nghệ - VNU, hoặc Turnitin) có tích hợp thuật toán phát hiện cấu trúc câu và mẫu văn bản do AI tạo ra (AI-detector).
Chế tài xử lý: Hành vi nộp sản phẩm hoàn toàn do AI viết mà không khai báo, hoặc sử dụng AI để ngụy tạo số liệu nghiên cứu thực nghiệm được khép vào lỗi nặng: "Gian lận kết quả học tập" và "Đạo văn học thuật". Hình thức xử lý cao nhất có thể là hủy bỏ kết quả học tập môn học, đình chỉ thi hoặc kỷ luật cảnh cáo trước toàn trường.
II. Thực hiện nhiệm vụ học tập với sự hỗ trợ của AI
Nhiệm vụ lựa chọn: Chuẩn bị bài thuyết trình nói cá nhân cuối kì II Teil 2 (Sprechen - Teil 2) bằng tiếng Đức theo định dạng chuẩn đánh giá năng lực ngoại ngữ VNU-TESTS cho sinh viên năm nhất khoa Đức - ULIS.
Chủ đề bài thuyết trình: Sollte man öffentliche Verkehrsmittel oder private Fahrzeuge nutzen? ( Mọi người nên sử dụng phương tiện giao thông công cộng hay phương tiện cá nhân? )
1. Nhật ký tương tác với AI (Prompt & Output)
Bước 1: Tạo cấu trúc dàn ý bài nói (Sprechen - Teil 2)
Prompt 1 : "Bạn là một giảng viên tiếng Đức tại Khoa Đức - ULIS, ĐHQGHN. Hãy giúp tôi lập dàn ý chi tiết cho bài thuyết trình Sprechen Teil 2 (độ dài khoảng 3 - 4 phút) về chủ đề: 'Sollte man öffentliche Verkehrsmittel oder private Fahrzeuge nutzen? '. Dàn ý cần chia rõ 5 phần theo cấu trúc chuẩn bài thi: Einleitung, Eigene Situation, Situation im Heimatland, Vor- und Nachteile, Eigene Meinung & Abschluss”
Output của AI : AI cung cấp cấu trúc chi tiết bằng tiếng Đức kèm các mẫu câu chuyển ý quan trọng


Bước 2: Tìm kiếm từ vựng chuyên ngành và sửa lỗi diễn đạt
Prompt 2 (Yêu cầu tối ưu hóa từ vựng nâng cao): "Hãy gợi ý cho tôi 10 từ vựng nâng cao (mức độ B1-B2) liên quan đến chủ đề giao thông đô thị và bảo vệ môi trường bằng tiếng Đức để tôi đưa vào bài nói. Viết rõ nghĩa tiếng Việt."
Output của AI:
AI cung cấp danh sách từ vựng hữu ích

2. Đánh giá, Chỉnh sửa và Tích hợp đầu ra của AI
Đầu ra của AI chỉ đóng vai trò là một "bộ khung" ngôn ngữ. Để hoàn thành bài nói đạt điểm cao tại Khoa Đức - ULIS, tôi đã tiến hành đánh giá và tự mình bổ sung và điều chỉnh.
Tích hợp trải nghiệm thực tế: AI gợi ý phần "Trải nghiệm cá nhân" một cách chung chung. Tôi đã tự viết lại phần này bằng trải nghiệm di chuyển thực tế hàng ngày của mình bằng tuyến xe buýt số 32 từ ngoại ô đến giảng đường ULIS trên đường Phạm Văn Đồng, Cầu Giấy để tạo tính chân thực cho bài nói.
Chỉnh sửa lỗi diễn đạt: Một số câu trúc do AI gợi ý quá dài dòng và mang tính văn viết. Tôi đã chủ động rút ngắn, đơn giản hóa cấu trúc câu thành dạng văn nói để khi thuyết trình trước giảng viên được tự nhiên, trôi chảy.
Luyện tập phát âm chủ động: Tôi dùng danh sách 10 từ vựng nâng cao của AI để tra cứu lại cách phát âm chuẩn trên từ điển nhằm đảm bảo không phát âm sai các từ khó khi thi nói trực tiếp.
3. Tuyên bố sử dụng AI minh bạch (AI Citation)
Để đảm bảo tinh thần liêm chính học thuật của sinh viên Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội (ULIS - VNU), việc sử dụng AI được khai báo tường minh cuối bài viết. Tuyên bố về việc sử dụng AI :
Công cụ sử dụng: ChatGPT (mô hình GPT-4o).
Phạm vi hỗ trợ: Gợi ý cấu trúc dàn ý bài thuyết trình nói (Sprechen - Teil 2) và cung cấp danh sách từ vựng học thuật chuyên ngành B1 (ngày thực hiện: 15/06/2026).
Cam kết: Nội dung chi tiết phần trải nghiệm thực tế, các luận điểm cá nhân và quá trình luyện nói đều do sinh viên tự thực hiện độc lập 100%.
III. PHÂN TÍCH CÁC VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC TRONG HỌC THUẬT
1. Ranh giới giữa "Hỗ trợ hợp lý" và "Gian lận học thuật"
Hỗ trợ hợp lý: AI hoạt động như một cộng sự hữu ích. Sinh viên dùng AI để giải thích các thuật toán phức tạp, sửa lỗi cú pháp tiếng Anh, gợi ý các hướng tiếp cận đề tài hoặc định dạng tài liệu tham khảo.
Gian lận học thuật: Vượt qua ranh giới khi để AI viết thay toàn bộ bài làm rồi nộp trực tiếp; dùng các công cụ lách luật (AI rewriter) để thay đổi từ ngữ nhằm qua mặt hệ thống kiểm tra đạo văn DoIT/Turnitin; hoặc ngụy tạo kết quả nghiên cứu khoa học từ các mô hình học máy mà không thông qua thực nghiệm thực tế.
2. Quyền sở hữu trí tuệ và trích dẫn
Về mặt bản chất, dữ liệu đầu ra của AI là sự tổng hợp và dự đoán từ hàng triệu tài liệu có sẵn trên mạng internet. Việc sao chép trực tiếp câu chữ của AI không chỉ vi phạm liêm chính với nhà trường mà còn là hành vi "đạo văn gián tiếp" các tác giả gốc mà AI đã thu thập dữ liệu trái phép để huấn luyện. Hơn thế nữa, AI không được công nhận là một thực thể pháp lý nên không thể sở hữu bản quyền hay đứng tên tác giả. Do đó, sinh viên phải nắm vững cách trích dẫn nguồn công nghệ này một cách chuẩn xác theo quy định học thuật hiện hành.
3. Tác động đến sự phát triển năng lực cá nhân của sinh viên VNU
Khi để máy móc "tóm tắt hộ" mọi cuốn sách, giải quyết hộ mọi bài tập logic, sinh viên sẽ dần đánh mất kỹ năng phân tích sâu, năng lực đọc hiểu văn bản dài và tư duy phản biện đa chiều. Một bài viết do AI tạo sinh viết 100% thường sáo rỗng, trung lập, thiếu đi trải nghiệm thực tế cá nhân, sự thấu cảm xã hội và chiều sâu nhân văn vốn có của thế hệ trẻ.
IV. BỘ NGUYÊN TẮC CÁ NHÂN VỀ SỬ DỤNG AI CÓ TRÁCH NHIỆM
Nhằm giữ vững tôn chỉ tự tôn học thuật của sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội, tôi tự cam kết tuân thủ 6 Nguyên tắc vàng sau đây:
Nguyên tắc "Tư duy trước, Công nghệ sau": Luôn tự mình nghiên cứu chủ đề, động não tìm ý tưởng chính trước khi mở bất kỳ ứng dụng AI nào. AI chỉ là người phản biện ý tưởng, không phải người khởi xướng.
Nguyên tắc "Kiểm chứng kép" (Double-Check): Không bao giờ tin tưởng hoàn toàn vào dữ liệu, số liệu hoặc trích dẫn do AI cung cấp. Mọi thông tin đều bắt buộc phải đối chiếu lại với các nguồn thư viện, cổng thông tin nghiên cứu uy tín.
Nguyên tắc "Minh bạch tuyệt đối": Luôn khai báo trung thực, rõ ràng phạm vi sử dụng AI trong tất cả các bài tập, báo cáo gửi lên giảng viên.
Nguyên tắc "Chữ ký cá nhân": Đảm bảo bài viết nộp đi phải mang phong cách hành văn, tư duy sáng tạo độc bản của chính tôi, không bao giờ sao chép trực tiếp từng khối câu chữ thô từ AI.
Nguyên tắc "Bảo mật dữ liệu học thuật": Tuyệt đối không đăng tải dữ liệu cá nhân, đề thi bảo mật của VNU hoặc các kết quả nghiên cứu khoa học chưa công bố của nhóm lên các nền tảng AI công cộng.
Nguyên tắc "Học sâu, Không đối phó": Sử dụng AI để tìm hiểu sâu về bản chất các khái niệm khó (hỏi "tại sao", "vận hành thế nào") thay vì chỉ lạm dụng AI để rút ngắn thời gian làm bài hời hợt nhằm mục đích đối phó deadline.
V. INFOGRAPHIC: SỬ DỤNG AI CÓ TRÁCH NHIỆM TRONG HỌC THUẬT

VI. TÀI LIỆU THAM KHẢO
Đại học Quốc gia Hà Nội. (2024). Hướng dẫn thực hiện liêm chính học thuật trong nghiên cứu và đào tạo tại VNU. Ban Khoa học Công nghệ.
American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.). https://doi.org/10.1037/0000165-000
Bộ Thông tin và Truyền thông Việt Nam. (2025). Báo cáo thực trạng và định hướng phát triển nguồn nhân lực công nghệ số Việt Nam. NXB Thông tin và Truyền thông.
