03
Prompt design

Viết prompt hiệu quả cho các tác vụ

So sánh prompt cơ bản, cải tiến và nâng cao cho các tác vụ học tập bằng AI.

← Về 6 bài tập
Bài tập 03Ngô Gia Linh · 25041286

Trường Đại học Ngoại ngữ - ĐHQGHN

Nhập môn Công nghệ số và Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo

ỨNG DỤNG PROMPT ENGINEERING TRONG HỖ TRỢ HỌC TẬP BẰNG AI

Sinh viên
Ngô Gia Linh
Khoá
QH2025
Chuyên ngành
Ngôn ngữ và Văn hoá Nga
Mã sinh viên
25041286

Trong thời đại trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, các mô hình ngôn ngữ lớn như ChatGPT đang trở thành công cụ hỗ trợ học tập hiệu quả cho học sinh và sinh viên. Tuy nhiên, chất lượng kết quả mà AI tạo ra phụ thuộc rất lớn vào cách người dùng đặt câu lệnh (prompt).

Prompt Engineering là kỹ thuật thiết kế prompt nhằm hướng dẫn AI tạo ra kết quả chính xác, logic và phù hợp với mục tiêu sử dụng. Việc sử dụng prompt hiệu quả không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao chất lượng học tập.

Báo cáo này nghiên cứu ảnh hưởng của các mức độ prompt khác nhau đối với ba tác vụ học tập phổ biến:

Tóm tắt tài liệu học thuật

Giải thích khái niệm phức tạp

Tạo câu hỏi ôn tập

Mỗi tác vụ sẽ được thử nghiệm với:

Prompt cơ bản

Prompt cải tiến

Prompt nâng cao

Sau đó tiến hành so sánh và phân tích hiệu quả của từng loại prompt.

TÁC VỤ 1 — TÓM TẮT TÀI LIỆU HỌC THUẬT

Mục tiêu tác vụ

Tóm tắt tài liệu giúp:

Xác định ý chính

Tiết kiệm thời gian đọc

Hệ thống hóa kiến thức

Một prompt tốt cần giúp AI:

Chọn lọc thông tin quan trọng

Trình bày logic

Dễ hiểu với người học

Nội dung thử nghiệm

Văn bản về lễ hội đền Cuông

Đền Cuông gắn với một huyền thoại trong lịch sử chống ngoại xâm của dân lộc. Đền thờ Thục An Dương Vương - một vị vua có công lớn trong buổi đầu dựng nước. Lễ hội đền Cuông được tổ chức vào dịp rằm tháng Hai âm lịch hằng năm thu hút đông đảo người dân về dự. Sau nhiều năm bị lãng quên, năm 1993, lễ hội đến Cuông được phục hồi. Từ đó đến nay, lễ hội được duy trì hàng năm và trở thành một sinh hoạt văn hoá tâm linh không thể thiếu của người dân Nghệ An và du khách thập phương. [...]

Gần 20 năm qua, lễ hội đền Cuông được tổ chức hằng năm với cácc lễ nghi trang trọng mà linh thiêng: lễ khởi quang, lễ cáo trung thiên, lễ yết, lễ rước, lễ đại tế và lễ tạ. Lễ khơi quang diễn ra đầu tiên, được tổ chức vào ngày 12 tháng Hai âm lịch để xin phép các vị thần cho nhân dân dọn dẹp đền, chuẩn bị cho lễ hội. Sau lễ khai quang là lễ cáo trung thiên được tổ chức vào sáng ngày 14 tháng Hai để báo cáo với các vị thần rằng công việc dọn dẹp đền đó hoàn thành, mời các vị về đền tham dự lễ hội và chứng giám cho lòng thành kính của nhân dân, Lễ yết diễn ra vào chiều tối ngày 14 tháng Hai gồm 6 bước được tiến hành qua 35 lần xướng. Sau phần hành lễ là phần dâng hương của đại diện các ban ngành và người dân về dự lễ. Cũng trong tối 14 tháng Hai, còn có lễ rước vua và công chúa vị hành, Sáng 15 tháng Hai tiến hành lễ rước vua, công chúa và tướng Cao Lỗ từ đình Xuân Ái về đền Cuông. Sau đó là lễ đại tế. Lễ đại tế là lễ chính, bao gồm 8 bước. Trình tự và nội dung của buổi lễ tương tự như lễ yết, nhưng có thêm hai lần dâng hương, rượu. Lễ tế được tổ chức vào sáng ngày 16 tháng Hai để tạ ơn các vị thần đã về dự lễ. Trong thời gian lễ hội, ban ngày có các trò chơi truyền thông, thi đấu thể thao như đánh đu, chọi gà, kéo co, cờ người, biểu diễn võ cổ truyền, thi đấu bóng chuyền, hội trại,... ban đêm có hát ca trù, tuồng, chèo, đốt lửa trại,... Không khí lễ hội thật là hấp dẫn, tưng bừng, náo nhiệt

Prompt cơ bản

Prompt: Hãy tóm tắt đoạn văn sau.

Kết quả:

Minh chứng 01

Đánh giá:

Tiêu chíNhận xét
Độ đầy đủTrung bình
Tính logicChưa cao
Độ chi tiếtTrung bình
Giá trị học tậpChưa nổi bật

Prompt cải tiến

Prompt:

Bạn là trợ giảng môn Ngữ văn.

Hãy tóm tắt đoạn văn sau thành khoảng 120 từ dành cho học sinh THPT.

Yêu cầu:

Nêu ý chính

Dùng ngôn ngữ dễ hiểu

Trình bày dạng bullet

Kết quả:

Nhận xét

Minh chứng 02
Tiêu chíNhận xét
Độ đầy đủTốt
Tính logicRõ ràng
Độ chi tiếtKhá cao
Giá trị học tậpTốt

Prompt nâng cao

Prompt:

Bạn là chuyên gia nghiên cứu văn hóa dân gian và có kỹ năng sư phạm.

Nhiệm vụ:

Tóm tắt văn bản về lễ hội đền Cuông cho học sinh THPT.

Thực hiện theo các bước:

Xác định chủ đề chính

Nêu các giá trị văn hóa quan trọng

Tóm tắt các nghi lễ tiêu biểu

Viết đoạn tóm tắt cuối cùng dưới 150 từ

Định dạng đầu ra:

Chủ đề

Giá trị văn hóa

Nghi lễ tiêu biểu

Tóm tắt cuối cùng

Kết quả:

Minh chứng 03
Minh chứng 04

Phân tích hiệu quả prompt

Prompt nâng cao hiệu quả hơn vì:

Có role prompting giúp AI phản hồi theo hướng học thuật

Chia nhiệm vụ theo từng bước giúp AI suy luận logic

Structured output giúp kết quả rõ ràng hơn

Có giới hạn số từ nên nội dung súc tích

Điều này cho thấy cấu trúc prompt ảnh hưởng mạnh đến chất lượng đầu ra của AI.

TÁC VỤ 2 — GIẢI THÍCH KHÁI NIỆMPHỨC TẠP

Mục tiêu tác vụ

Giải thích khái niệm giúp:

Người học hiểu bản chất vấn đề

Tiếp cận kiến thức khó dễ dàng hơn

Tăng khả năng ghi nhớ

Khái niệm thử nghiệm

Khái niệm: Duy vật biện chứng

Prompt cơ bản

Prompt: Giải thích duy vật biện chứng.

Minh chứng 05
Tiêu chíNhận xét
Độ chính xácTốt
Dễ hiểuChưa cao
Ví dụ minh họaKhông có
Giá trị học tậpTrung bình

Prompt cải tiến

Prompt

Hãy giải thích khái niệm duy vật biện chứng cho học sinh THPT bằng ngôn ngữ đơn giản và ví dụ thực tế.

Minh chứng 06
Tiêu chíNhận xét
Độ chính xácTốt
Dễ hiểuKhá
Ví dụ minh họaCó
Giá trị học tậpKhá

Prompt nâng cao

Prompt

Bạn là giảng viên Triết học Mác-Lênin.

Hãy giải thích khái niệm duy vật biện chứng cho sinh viên năm nhất.

Yêu cầu:

Giải thích từng bước

Dùng ví dụ đời sống

So sánh với cách nhìn phiến diện

Nêu 3 đặc điểm chính

Đưa ra 2 ví dụ thực tế

Tạo 3 câu hỏi kiểm tra hiểu bài

Trình bày rõ ràng theo từng mục.

Kết quả

Minh chứng 07

Phân tích hiệu quả prompt

Prompt nâng cao hiệu quả hơn vì:

Có audience targeting

Có ví dụ thực tế

Có cấu trúc rõ ràng

Có câu hỏi kiểm tra giúp củng cố kiến thức

Prompt này không chỉ giải thích mà còn hỗ trợ quá trình học tập.

TÁC VỤ 3 — TẠO CÂU HỎI ÔN TẬP

Mục tiêu tác vụ

Tạo câu hỏi ôn tập giúp:

Kiểm tra kiến thức

Luyện tập trước kiểm tra

Hệ thống hóa nội dung học

Chủ đề thử nghiệm

Chủ nghĩa xã hội từ năm 1917 đến nay

Prompt cơ bản

Prompt

Tạo câu hỏi về chủ nghĩa xã hội từ năm 1917 đến nay.

Kết quả

Minh chứng 08

Nhận xét

Tiêu chíNhận xét
Độ đa dạngThấp
Độ khóChưa phân loại
Đáp ánKhông có
Giá trị ôn tậpTrung bình

Prompt cải tiến

Prompt

Hãy tạo 10 câu hỏi trắc nghiệm về chủ nghĩa xã hội từ năm 1917 đến nay kèm đáp án.

Minh chứng 09
Tiêu chíNhận xét
Cấu trúcRõ hơn
Có đáp ánCó
Giá trị học tậpTốt
Phân loại độ khóChưa có

Prompt nâng cao

Prompt

Bạn là giáo viên Lịch sử.

Hãy tạo bộ câu hỏi ôn tập về chủ nghĩa xã hội từ năm 1917 đến nay.

Yêu cầu:

5 câu nhận biết

3 câu vận dụng

2 câu phân tích

Có đáp án

Giải thích ngắn gọn

Phân loại mức độ

Bao phủ các nội dung:

Cách mạng tháng Mười Nga

Sự hình thành Liên Xô

Chiến tranh lạnh

Sự tan rã của Liên Xô

Kết quả

Minh chứng 10

Phân tích hiệu quả prompt

Prompt nâng cao hiệu quả hơn vì:

Có phân tầng mức độ tư duy

Có giải thích đáp án

Có giới hạn phạm vi kiến thức

Structured output giúp dễ học hơn

Ngoài ra, prompt còn giúp AI tạo nội dung có tính hệ thống và phù hợp mục tiêu ôn tập.

SO SÁNH HIỆU QUẢ CÁC LOẠI PROMPT

Tiêu chíPrompt cơ bảnPrompt cải tiếnPrompt nâng cao
Độ rõ ràngThấpTrung bìnhCao
Tính logicThấpKháRất cao
Kiểm soát đầu raKémKháTốt
Cá nhân hóaKhông cóCó ítRõ ràng
Giá trị học tậpTrung bìnhTốtRất tốt

Phân tích tổng quát

Kết quả thử nghiệm cho thấy:

Prompt càng cụ thể thì phản hồi của AI càng chất lượng

Role prompting giúp AI điều chỉnh phong cách phù hợp

Structured output làm kết quả dễ sử dụng hơn

Chain-of-thought giúp AI suy luận logic hơn

Điều này chứng minh Prompt Engineering có vai trò rất quan trọng trong việc ứng dụng AI vào học tập.

TỔNG HỢP NGUYÊN TẮC VIẾT PROMPT HIỆU QUẢ

Qua quá trình thử nghiệm, có thể rút ra các nguyên tắc:

1. Xác định rõ mục tiêu

AI cần biết chính xác nhiệm vụ cần thực hiện.

2. Gán vai trò cho AI

Ví dụ:

Giáo viên

Trợ giảng

Chuyên gia

3. Chỉ định cấu trúc đầu ra

Ví dụ:

Bullet

Bảng

Các bước

4. Đưa ra ràng buộc cụ thể

Ví dụ:

Số từ

Đối tượng người học

Độ khó

5. Sử dụng kỹ thuật Prompt Engineering

Role prompting

Structured output

Chain-of-thought

Few-shot prompting

KẾT LUẬN

Prompt Engineering đóng vai trò quan trọng trong việc khai thác hiệu quả AI cho học tập. Qua thử nghiệm có thể thấy: Prompt nâng cao tạo kết quả chính xác và logic hơn

AI phản hồi tốt hơn khi có:

Vai trò

Ngữ cảnh

Cấu trúc

Ràng buộc cụ thể

Kỹ năng viết prompt sẽ trở thành một năng lực quan trọng trong thời đại số, giúp học sinh và sinh viên học tập hiệu quả hơn với AI.

Bài tập 03 · Tổng kết

Mục tiêu và tổng kết

01

Mục tiêu

Bài tập giúp mình hiểu bản chất của Prompt Engineering — không chỉ là “ra lệnh” cho AI mà là một kỹ thuật giao tiếp có cấu trúc, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đầu ra. Mình đặt mục tiêu kiểm chứng bằng thực nghiệm: liệu việc thêm các yếu tố như vai trò, đối tượng, định dạng và các bước thực hiện vào prompt có thực sự tạo ra khác biệt rõ rệt hay không, thay vì chỉ tin vào lý thuyết suông. Đây cũng là kỹ năng mình từng thấy khó nhất trong toàn bộ môn học, nên mục tiêu cá nhân là phải hiểu được cơ chế “tại sao” chứ không chỉ ghi nhớ công thức.

02

Tổng kết

Kết quả thực nghiệm cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa 3 mức độ prompt khi cùng thực hiện tác vụ tóm tắt văn bản về lễ hội đền Cuông. Với prompt cơ bản (“Hãy tóm tắt đoạn văn sau”), AI trả về bản tóm tắt có độ đầy đủ và tính logic chỉ ở mức trung bình, chưa nêu bật được giá trị học tập. Khi mình bổ sung vai trò cụ thể (“Bạn là trợ giảng môn Ngữ văn”), đối tượng người đọc (học sinh THPT), giới hạn độ dài (120 từ) và định dạng trình bày (bullet), kết quả cải thiện rõ rệt ở cả 4 tiêu chí đánh giá — đặc biệt là tính logic và giá trị học tập. Ở mức prompt nâng cao nhất, khi yêu cầu AI đóng vai chuyên gia văn hóa dân gian kiêm chuyên gia sư phạm và thực hiện theo từng bước cụ thể (xác định chủ đề, nêu giá trị văn hóa), bản tóm tắt đạt chất lượng cao nhất, có chiều sâu phân tích thay vì chỉ liệt kê sự kiện. Qua đó, mình rút ra bài học quan trọng: prompt càng cụ thể về vai trò, bối cảnh và cấu trúc đầu ra, AI càng “hiểu đúng ý” và cho kết quả sát với nhu cầu thực tế.