← Trở về danh mục
06
AI ethics 06 · 責任あるAI

Sử dụng AI có trách nhiệm trong học tập và nghiên cứu

Từ email kính ngữ đến bộ 7 nguyên tắc sử dụng AI có trách nhiệm.

Phạm Thị Huyền NhiMSSV 25042241K59 · ULIS

1. Phân tích định hướng của nhà trường

Hướng dẫn công khai của Trường Đại học Ngoại ngữ – ĐHQGHN nhấn mạnh trung thực, minh bạch, tôn trọng và trách nhiệm trong nghiên cứu. Nhà trường cũng yêu cầu ghi chép quá trình nghiên cứu, rà soát đạo văn và chịu trách nhiệm về tính chính xác của kết quả.

Minh chứng thực hành · Bài 6

UNESCO khuyến nghị việc sử dụng AI trong giáo dục phải lấy con người làm trung tâm, bảo vệ dữ liệu cá nhân và được đánh giá về tính phù hợp đạo đức, sư phạm. AI cần hỗ trợ năng lực của người học thay vì thay thế hoạt động tư duy. UNESCO

Từ đó, em cho rằng sinh viên có thể sử dụng AI để giải thích, góp ý và kiểm tra bản nháp nếu giảng viên cho phép. Tuy nhiên, việc yêu cầu AI hoàn thành toàn bộ bài rồi nộp như sản phẩm cá nhân là không phù hợp với liêm chính học thuật.

2. Nhiệm vụ học tập

Viết email bằng tiếng Nhật để xin phép giảng viên nộp bài muộn.

Bản nháp ban đầu

先生へ こんにちは。宿題ができません。忙しいです。来週出していいですか。

Bản nháp truyền đạt được ý chính nhưng chưa phù hợp với email học thuật vì thiếu lời giới thiệu, lý do cụ thể, cách xin phép và lời kết.

3. Cách sử dụng AI

Prompt 1: Phân tích lỗi

Hãy phân tích email tiếng Nhật dưới đây. Chỉ ra vấn đề về kính ngữ, bố cục và mức độ lịch sự. Không viết lại toàn bộ email.

AI chỉ ra rằng cách xưng hô và câu 「来週出していいですか」chưa đủ lịch sự khi gửi giảng viên.

Prompt 2: Gợi ý chỉnh sửa

Dựa trên bản nháp của tôi, hãy đề xuất hai cách chỉnh sửa ở mức N3. Giữ nguyên thông tin, không tự tạo lý do mới. Giải thích sự khác nhau về mức độ lịch sự.

Bản được chỉnh sửa

〇〇先生

お世話になっております。日本語学科一年の〇〇です。 明日締め切りの課題について、ご相談がありご連絡いたしました。

体調不良のため、期限までに課題を完成させることが難しい状況です。大変申し訳ございませんが、来週月曜日まで提出期限を延ばしていただくことは可能でしょうか。

ご迷惑をおかけして申し訳ございません。ご検討のほど、よろしくお願いいたします。

〇〇

Lý do trong email phải đúng với tình huống thực tế. Không được để AI tự tạo lý do nhằm thuyết phục giảng viên.

Minh chứng thực hành · Bài 6

4. Cách đánh giá đầu ra

Em thực hiện các bước:

  • So sánh kết quả AI với mẫu email trong giáo trình.
  • Kiểm tra kính ngữ và cách dùng từ.
  • Loại bỏ thông tin AI tự bổ sung.
  • Viết lại theo tình huống thực tế.
  • Lưu bản nháp và bản hoàn chỉnh.
  • Chịu trách nhiệm về nội dung đã gửi.

5. Những vấn đề đạo đức

Ranh giới giữa hỗ trợ và gian lận

AI hỗ trợ hợp lý khi góp ý lỗi, giải thích kính ngữ hoặc đề xuất cách diễn đạt. AI trở thành công cụ gian lận khi sinh viên yêu cầu làm toàn bộ bài, nộp nguyên văn kết quả hoặc che giấu mức độ sử dụng.

Độ chính xác

AI có thể sử dụng kính ngữ không phù hợp với quan hệ giao tiếp hoặc tạo câu đúng ngữ pháp nhưng thiếu tự nhiên. Người học phải kiểm tra kết quả bằng giáo trình, từ điển hoặc hỏi giảng viên.

Quyền riêng tư

Không nên nhập tên thật, số điện thoại, địa chỉ, thông tin sức khỏe chi tiết hoặc nội dung trao đổi riêng tư vào công cụ AI. UNESCO đặc biệt lưu ý rủi ro về dữ liệu cá nhân khi sử dụng GenAI trong giáo dục. UNESCO

Nguy cơ phụ thuộc

Nếu luôn yêu cầu AI viết thay, sinh viên có thể giảm khả năng tự tạo câu, ghi nhớ kanji và lựa chọn mức độ lịch sự. Vì vậy, nên tự viết bản nháp trước rồi mới sử dụng AI để nhận góp ý.

6. Bộ nguyên tắc cá nhân

Kiểm tra quy định của giảng viên trước khi dùng AI.

Tự suy nghĩ và viết bản nháp trước.

Không nộp nguyên văn đầu ra AI.

Kiểm tra kanji, ngữ pháp và kính ngữ.

Công khai việc sử dụng AI khi được yêu cầu.

Không nhập dữ liệu cá nhân hoặc tài liệu mật.

Chỉ nộp nội dung mình hiểu và có thể giải thích.

7. Infographic

Minh chứng thực hành · Bài 6

8. Tuyên bố sử dụng AI

Trong quá trình thực hiện bài tập, người viết sử dụng ChatGPT để phân tích lỗi, giải thích kính ngữ và góp ý cho bản nháp. Người viết đã tự kiểm tra, chỉnh sửa và chịu trách nhiệm về nội dung cuối cùng.

9. Kết luận

AI có thể hỗ trợ sinh viên Ngôn ngữ Nhật trong việc luyện viết, học từ vựng và kiểm tra kính ngữ. Tuy nhiên, người học cần giữ vai trò chủ động, kiểm chứng kết quả, bảo vệ dữ liệu và không để AI thực hiện thay toàn bộ nhiệm vụ học tập.